Apa Sebenarnya Kandungan Jerebu yang Kita Sedut?

Setiap kali jerebu melanda Malaysia, mulalah langit kelihatan kelabu, udara berbau asap dan pandangan pun jadi kurang jelas. Kadang-kadang, nak buka tingkap rumah pun rasa serba salah. Tapi pernah tak kita terfikir, apakah sebenarnya kandungan jerebu yang terapung dalam udara dan masuk ke dalam sistem pernafasan kita?

SR rasa ramai yang tahu jerebu tidak baik untuk kesihatan. Namun, mungkin tidak semua tahu bahawa jerebu bukan sekadar asap atau habuk biasa. Sebenarnya, ia mengandungi campuran zarah halus dan pelbagai bahan pencemar udara.

Apa Itu Jerebu?

Jerebu ialah keadaan apabila terdapat kepekatan zarah terampai dan bahan pencemar yang tinggi di atmosfera sehingga mengurangkan jarak penglihatan.

Di Malaysia, jerebu sering dikaitkan dengan pembakaran terbuka, kebakaran hutan, kebakaran tanah gambut, pelepasan industri dan asap kenderaan. Apabila bahan-bahan ini terkumpul di udara, terutamanya ketika keadaan atmosfera tidak membantu penyebarannya, kualiti udara boleh merosot.

Apakah Kandungan Utama Jerebu?

Sebenarnya, komposisi jerebu berbeza mengikut sumber pencemaran. Antara bahan yang boleh terkandung dalam jerebu ialah:

1. Zarah Terampai Halus (PM2.5 dan PM10)

Ini antara komponen jerebu yang paling membimbangkan. PM2.5 merujuk kepada zarah berdiameter 2.5 mikrometer atau lebih kecil, manakala PM10 merujuk kepada zarah berdiameter 10 mikrometer atau lebih kecil. Zarah PM2.5 boleh menembusi jauh ke dalam paru-paru dan sebahagiannya berpotensi memasuki aliran darah. Pendedahan kepada zarah ini boleh meningkatkan risiko masalah pernafasan dan kardiovaskular.

2. Karbon Monoksida (CO)

Karbon monoksida ialah gas tidak berwarna dan tidak berbau yang terhasil daripada pembakaran tidak lengkap. Gas ini boleh mengganggu keupayaan darah membawa oksigen. Walau bagaimanapun, kepekatannya dalam udara terbuka berbeza mengikut sumber dan keadaan pencemaran.

3. Nitrogen Oksida (NOx)

Gas nitrogen oksida terhasil daripada proses pembakaran, termasuk pelepasan kenderaan dan aktiviti industri. Bahan ini boleh menyebabkan kerengsaan saluran pernafasan serta terlibat dalam pembentukan ozon aras bumi dan zarah sekunder.

4. Sulfur Dioksida (SO₂)

Sulfur dioksida biasanya dikaitkan dengan pembakaran bahan api yang mengandungi sulfur. Gas ini boleh menyebabkan kerengsaan hidung, tekak dan paru-paru, terutamanya kepada individu yang mempunyai penyakit pernafasan.

5. Sebatian Organik Meruap (VOC)

Sebatian organik meruap atau Volatile Organic Compounds boleh dibebaskan melalui pembakaran bahan organik, bahan api dan aktiviti perindustrian. Sesetengah VOC boleh menyebabkan kesan kesihatan, bergantung pada jenis bahan, kepekatan dan tempoh pendedahan.

6. Karbon Hitam dan Bahan Organik

Jerebu akibat kebakaran hutan juga boleh mengandungi karbon hitam (black carbon), jelaga dan pelbagai sebatian organik. Bahan-bahan ini merupakan sebahagian daripada zarah pencemar yang terhasil ketika pembakaran tumbuh-tumbuhan dan bahan organik.

Mengapa Jerebu Berbahaya kepada Kesihatan?

Apa yang merisaukan SR ialah zarah pencemar yang sangat kecil tidak semestinya dapat dilihat dengan mata kasar. Antara kesan pendedahan kepada jerebu ialah:

• Mata pedih dan berair.

• Hidung berair serta kerap bersin.

• Batuk dan sakit tekak.

• Kesukaran bernafas.

• Gejala asma menjadi semakin teruk.

Kanak-kanak, warga emas, wanita hamil dan individu yang mempunyai penyakit jantung atau paru-paru lebih mudah terjejas.

Bagaimana Nak Lindungi Diri Ketika Jerebu?

Apabila bacaan Indeks Pencemar Udara (IPU) meningkat, SR biasanya lebih berhati-hati dengan aktiviti luar. Antara langkah yang boleh diamalkan termasuklah mengurangkan aktiviti luar, menutup tingkap apabila pencemaran tinggi dan menggunakan penapis udara jika ada.

Sekiranya perlu keluar ketika pencemaran zarah tinggi, pelitup muka N95 yang dipakai dengan betul boleh membantu mengurangkan penyedutan zarah halus. Jangan lupa semak bacaan IPU melalui portal rasmi https://apims.doe.gov.my/.

Kesimpulan

Jerebu bukan sekadar fenomena langit kelabu. Ia merupakan campuran bahan pencemar yang boleh menjejaskan kesihatan manusia dan alam sekitar. Bagi SR, memahami kandungan jerebu membantu kita lebih peka terhadap kepentingan udara bersih. Lagipun, udara yang kita sedut setiap hari bukan sesuatu yang boleh dipandang ringan, kan?

Penafian: Artikel ini disediakan untuk tujuan perkongsian maklumat umum sahaja. Pembaca dinasihatkan merujuk sumber rasmi dan mendapatkan nasihat profesional kesihatan bagi sebarang masalah berkaitan pendedahan jerebu.